تاریخ اوکراین یکی از پیچیده ترین و پرفرازونشیب ترین تاریخ های اروپای شرقی است. سرزمین امروزی اوکراین در طول هزاران سال محل زندگی اقوام مختلف، شکل گیری حکومت های مهم، مسیر ارتباطی میان اروپا و آسیا و صحنه دگرگونی های سیاسی بزرگی بوده است. اگر بخواهیم تاریخ اوکراین را فقط با استقلال این کشور در سال 1991 آغاز کنیم، بخش مهمی از گذشته فرهنگی و سیاسی این سرزمین را نادیده گرفته ایم؛ زیرا ریشه های تاریخی اوکراین به دوره های بسیار قدیمی تر، از تمدن های پیش از میلاد تا دولت کی یف روس، بازمی گردد.
در این میان، کی یف نقش ویژه ای در تاریخ منطقه داشته است. کی یف در دوره کی یف روس به یکی از مراکز مهم سیاسی، تجاری و فرهنگی اروپای شرقی تبدیل شد و بعدها سرزمین های اوکراینی میان حکومت ها و امپراتوری های مختلف تقسیم شدند. لیتوانی، لهستان، امپراتوری روسیه و اتحاد جماهیر شوروی هر کدام در دوره ای بر بخش هایی از این سرزمین تاثیر گذاشتند. در قرن بیستم نیز جنگ های جهانی، انقلاب روسیه، دوره شوروی، قحطی هولودومور، جنگ جهانی دوم و در نهایت فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مسیر تاریخ این کشور را تغییر دادند.
اگر برای سفر و مهاجرت به اروپا درباره مدارک و شرایط اخذ ویزای شنگن سوال دارید، بررسی شرایط پرونده پیش از اقدام می تواند مسیر درخواست را شفاف تر کند.
در ادامه، تاریخ اوکراین را از نخستین سکونت های انسانی تا شکل گیری دولت مدرن و تحولات قرن بیست و یکم بررسی می کنیم.
تاریخ اوکراین در یک نگاه
برای درک بهتر تاریخ اوکراین، ابتدا می توان مهم ترین دوره های تاریخی این سرزمین را در جدول زیر دید:
| دوره تاریخی | بازه تقریبی | مهم ترین ویژگی |
|---|---|---|
| دوران باستان | پیش از میلاد تا قرن های نخست میلادی | حضور اقوام مختلف و شکل گیری مراکز تجاری در سواحل دریای سیاه |
| کی یف روس | قرن 9 تا 13 | شکل گیری یکی از مهم ترین دولت های اروپای شرقی با مرکزیت کی یف |
| دوره گالیچ و ولین | قرن 12 تا 14 | تداوم سنت سیاسی روس در غرب سرزمین های اوکراینی |
| حکومت لیتوانی و لهستان | قرن 14 تا 17 | تقسیم و اداره بخش بزرگی از سرزمین های اوکراینی توسط قدرت های اروپای شرقی |
| دوره قزاق ها | قرن 16 تا 18 | ظهور قزاق ها و هتمان نشین قزاقی |
| سلطه امپراتوری روسیه | قرن 18 تا اوایل قرن 20 | ادغام تدریجی بخش بزرگی از سرزمین های اوکراینی در امپراتوری روسیه |
| انقلاب و دوره جمهوری اوکراین | 1917 تا 1921 | تلاش برای ایجاد دولت مستقل پس از انقلاب روسیه |
| جمهوری شوروی اوکراین | 1922 تا 1991 | عضویت در اتحاد جماهیر شوروی |
| اوکراین مستقل | از 1991 | شکل گیری دولت مستقل و تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جدید |
نخستین ساکنان سرزمین اوکراین
پیش از آنکه حکومت های تاریخی در سرزمین اوکراین شکل بگیرند، گروه ها و تمدن های مختلفی در این منطقه زندگی می کردند. موقعیت جغرافیایی اوکراین، به ویژه دشت های وسیع آن و دسترسی به دریای سیاه، باعث شد این سرزمین در طول تاریخ محل رفت و آمد و استقرار اقوام گوناگون باشد.
در دوران باستان، گروه هایی مانند کیمری ها، سکاها و سارمات ها در بخش هایی از این منطقه حضور داشتند. در سواحل شمالی دریای سیاه نیز مستعمرات و شهرهای یونانی شکل گرفتند. این شهرها در تجارت میان مناطق ساحلی، استپ های شمال دریای سیاه و جهان مدیترانه نقش داشتند.
در دوره های بعد، اقوام اسلاو شرقی در بخش های گسترده ای از این منطقه ساکن شدند. برخی از این گروه ها بعدها در شکل گیری جوامع تاریخی سرزمین های اوکراین نقش داشتند. منابع تاریخی مربوط به کی یف روس از گروه هایی مانند پولیانی ها، سیوریانی ها، درولیانی ها و چند قبیله دیگر نام می برند.
بنابراین، تاریخ اوکراین از همان ابتدا با تنوع قومی، ارتباطات تجاری و موقعیت جغرافیایی خاص این سرزمین گره خورده بود.
کی یف روس؛ مهم ترین دوره در تاریخ اوکراین قرون وسطی
یکی از مهم ترین فصل های تاریخ اوکراین به شکل گیری دولت کی یف روس مربوط می شود. این دولت در قرن نهم میلادی در سرزمین های پیرامون رود دنیپر شکل گرفت و کی یف به مرکز سیاسی آن تبدیل شد.
دولت کی یف روس در دوره اوج خود قلمروی وسیعی داشت و از مسیرهای مهم تجاری میان دریای بالتیک، دریای سیاه و مناطق داخلی اروپای شرقی بهره می برد. همین موقعیت به کی یف امکان داد به یک مرکز مهم اقتصادی و فرهنگی تبدیل شود.
در سال 882، اولگ قدرت را در کی یف به دست گرفت و این شهر به مرکز اصلی حکومت تبدیل شد. در قرن های بعد، فرمانروایانی مانند ولادیمیر بزرگ و یاروسلاو حکیم نقش مهمی در توسعه سیاسی و فرهنگی کی یف روس داشتند.
یکی از مهم ترین اتفاقات این دوره، پذیرش مسیحیت در سال 988 در دوران حکومت ولادیمیر بزرگ بود. این تحول ارتباط فرهنگی و مذهبی کی یف روس را با امپراتوری بیزانس تقویت کرد و تاثیر عمیقی بر معماری، هنر، ادبیات و ساختارهای اجتماعی منطقه گذاشت.
در دوره یاروسلاو حکیم نیز کی یف به یکی از مراکز مهم فرهنگی اروپای شرقی تبدیل شد. کلیسای جامع سنت سوفیا، صومعه غارهای کی یف و گسترش آموزش و کتابت از میراث مهم این دوره هستند. همچنین قانون روسکایا پراودا در همین دوره توسعه یافت و یکی از منابع مهم حقوقی روس قرون وسطی بود.
چرا کی یف روس اهمیت دارد؟
اهمیت کی یف روس فقط به قدرت سیاسی آن محدود نمی شود. این دوره در شکل گیری سنت های فرهنگی و مذهبی بخش بزرگی از اروپای شرقی تاثیرگذار بود. در عین حال، درباره تفسیر میراث کی یف روس و ارتباط آن با تاریخ اوکراین، روسیه و بلاروس میان تاریخ نگاران دیدگاه های متفاوتی وجود دارد.
به همین دلیل، بهتر است کی یف روس را یک دولت قرون وسطایی بدانیم و آن را بدون توجه به مرزها و هویت های ملی مدرن قرن های اخیر تفسیر نکنیم. بحث درباره اینکه این دولت دقیقا متعلق به کدام ملت امروزی بوده، از موضوعات مورد اختلاف در تاریخ نگاری است.
سقوط کی یف روس و حمله مغول ها
پس از مرگ یاروسلاو حکیم در سال 1054، رقابت میان شاهزادگان افزایش یافت و ساختار سیاسی کی یف روس به تدریج دچار تجزیه شد. شاهزاده نشین های مختلفی مانند کی یف، چرنیهیف، پریاسلاو، هالیچ و ولین اهمیت بیشتری پیدا کردند.
تضعیف اتحاد سیاسی، توان حکومت های محلی را برای مقابله با تهدیدهای خارجی کاهش داد. در قرن سیزدهم، حمله مغول ها ضربه بزرگی به این ساختار سیاسی وارد کرد. نیروهای مغول در سال های 1236 تا 1240 بخش های وسیعی از روس را فتح کردند و کی یف نیز در سال 1240 به شدت آسیب دید.
پس از این دوره، مرکز ثقل سیاسی سرزمین های روس تغییر کرد و در بخش های غربی، شاهزاده نشین گالیچ و ولین اهمیت بیشتری پیدا کرد.
شاهزاده نشین گالیچ و ولین
یکی دیگر از فصل های مهم تاریخ اوکراین قرون وسطی، شکل گیری شاهزاده نشین گالیچ و ولین است. این حکومت در سال 1199 با اتحاد گالیچ و ولین به رهبری رومان مستیسلاویچ شکل گرفت و در قرن سیزدهم به یکی از قدرت های مهم منطقه تبدیل شد.
این حکومت را می توان یکی از مهم ترین ادامه دهندگان سنت سیاسی سرزمین های غربی روس دانست. در دوران دانیلو رومانویچ، این حکومت قدرت بیشتری پیدا کرد و روابطی با قدرت های اروپایی برقرار کرد.
در قرن چهاردهم، پس از پایان دودمان رومانویچ، سرزمین های این حکومت به تدریج میان قدرت های منطقه تقسیم شدند.
اوکراین در دوره لیتوانی و لهستان
از قرن چهاردهم به بعد، بخش های زیادی از سرزمین های اوکراینی وارد قلمرو دو قدرت مهم اروپای شرقی، یعنی دوک نشین بزرگ لیتوانی و پادشاهی لهستان، شدند.
در این دوره ساختار سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سرزمین های اوکراین دستخوش تغییر شد. زبان، مذهب، نظام اداری و روابط میان اشراف و شهرها تحت تاثیر شرایط جدید قرار گرفت.
در سال 1569 اتحاد لوبلین میان لهستان و لیتوانی شکل گرفت و بیشتر سرزمین های اوکراینی تحت کنترل مستقیم تر مشترک المنافع لهستان و لیتوانی قرار گرفتند. این دوره تاثیر زیادی بر فرهنگ، مذهب و ساختار اجتماعی اوکراین گذاشت.
در همین دوران، تفاوت های مذهبی و اجتماعی، افزایش فشار بر برخی گروه ها و تغییر جایگاه اشراف محلی زمینه را برای تحولات بعدی فراهم کرد.
ظهور قزاق های اوکراینی
قزاق ها یکی از شناخته شده ترین گروه های تاریخی اوکراین هستند. از قرن شانزدهم، جوامع قزاق در مناطق استپی و اطراف رود دنیپر رشد کردند و به تدریج به یک نیروی سیاسی و نظامی مهم تبدیل شدند.
قزاق ها در ابتدا زندگی نظامی و مرزی داشتند و در برابر حملات گروه های مختلف در استپ های جنوبی نقش ایفا می کردند. اما به مرور زمان، ساختار اجتماعی و سیاسی آنها پیچیده تر شد.
در قرن هفدهم، بوهدان خملنیتسکی رهبری قیام بزرگی علیه مشترک المنافع لهستان و لیتوانی را بر عهده گرفت. این رویداد به جنگی طولانی انجامید و در نهایت ترتیبات سیاسی جدیدی در سرزمین های اوکراینی ایجاد شد.
هتمان نشین قزاقی برای مدتی از ساختار سیاسی و نظامی مستقل برخوردار بود، اما در سده های بعد نفوذ امپراتوری روسیه بر آن افزایش یافت.
اوکراین و گسترش امپراتوری روسیه
در قرن هجدهم، بخش بزرگی از سرزمین های اوکراین به تدریج در ساختار امپراتوری روسیه ادغام شد. هتمان نشین نیز استقلال سیاسی خود را از دست داد و در نهایت ساختارهای خودگردان قزاقی از میان رفتند.
همزمان، بخش های دیگری از سرزمین های اوکراین در قلمرو هابسبورگ ها قرار داشتند. این تقسیم سیاسی باعث شد تجربه تاریخی مناطق مختلف اوکراین یکسان نباشد.
در قرن نوزدهم، با گسترش جنبش های ملی در اروپا، هویت فرهنگی و زبانی اوکراینی نیز بیشتر مورد توجه قرار گرفت. نویسندگان، شاعران، روشنفکران و فعالان فرهنگی در شکل گیری ادبیات و هویت مدرن اوکراینی نقش داشتند.
تاراس شوچنکو از مهم ترین چهره های فرهنگی این دوره بود و آثار او تاثیر زیادی بر ادبیات و هویت ملی اوکراین گذاشت.
انقلاب روسیه و تلاش برای استقلال اوکراین
انقلاب روسیه در سال 1917 شرایط سیاسی جدیدی در سرزمین های اوکراینی ایجاد کرد. با فروپاشی ساختار امپراتوری روسیه، جنبش های سیاسی اوکراین فرصت بیشتری برای فعالیت پیدا کردند.
جمهوری خلق اوکراین در این دوره شکل گرفت و رهبران اوکراینی تلاش کردند ساختار سیاسی مستقلی ایجاد کنند. با این حال، جنگ داخلی، درگیری میان نیروهای مختلف و رقابت قدرت های منطقه ای باعث شد این روند پایدار نماند.
در فاصله سال های 1917 تا 1921 چند حکومت و نیروی سیاسی مختلف در سرزمین های اوکراین فعال بودند. در نهایت، بخش اصلی اوکراین تحت کنترل نیروهای بلشویک قرار گرفت و جمهوری شوروی اوکراین شکل گرفت. این جمهوری در سال 1922 به یکی از جمهوری های تشکیل دهنده اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد.
اوکراین در دوران اتحاد جماهیر شوروی
دوران شوروی بخش بسیار مهمی از تاریخ معاصر اوکراین است. اوکراین در این دوره یکی از جمهوری های اصلی اتحاد جماهیر شوروی بود و از نظر کشاورزی، صنعت و جمعیت اهمیت زیادی داشت.
در دهه های نخست حکومت شوروی، سیاست های اقتصادی و اجتماعی گسترده ای اجرا شد. صنعتی شدن سریع، collectivization کشاورزی و تغییر ساختار مالکیت زمین از مهم ترین تحولات این دوره بودند.
یکی از تلخ ترین فصل های تاریخ اوکراین در دهه 1930 به قحطی هولودومور مربوط می شود. درباره ابعاد، علل و تفسیر تاریخی این فاجعه بحث های گسترده ای میان تاریخ نگاران وجود دارد، اما اصل وقوع قحطی گسترده و مرگ شمار بسیار زیادی از مردم در اوکراین در سال های 1932 و 1933 از موضوعات مهم تاریخ قرن بیستم این کشور است.
پس از آن، سرکوب های سیاسی و محدودیت های فرهنگی نیز بر جامعه اوکراین تاثیر گذاشتند.
اوکراین در جنگ جهانی دوم
جنگ جهانی دوم تاثیر بسیار عمیقی بر اوکراین گذاشت. این سرزمین به یکی از مهم ترین مناطق درگیری در جبهه شرقی جنگ تبدیل شد و شهرها، روستاها و زیرساخت های زیادی آسیب دیدند.
در طول جنگ، بخش بزرگی از اوکراین تحت اشغال آلمان نازی قرار گرفت. مردم اوکراین نیز در گروه های مختلف و در جبهه های متفاوت درگیر جنگ شدند. میلیون ها نفر از ساکنان اوکراین در نتیجه جنگ، اشغال، سرکوب و شرایط ناشی از آن جان خود را از دست دادند.
پس از عقب نشینی نیروهای آلمان، ارتش شوروی کنترل اوکراین را دوباره به دست گرفت و این جمهوری در ساختار اتحاد جماهیر شوروی باقی ماند.
جنگ جهانی دوم تاثیر جمعیتی و اقتصادی بزرگی بر اوکراین گذاشت و بازسازی پس از جنگ چندین سال ادامه داشت.
اوکراین پس از جنگ جهانی دوم
پس از سال 1945، اتحاد جماهیر شوروی برنامه گسترده ای برای بازسازی صنایع و زیرساخت های اوکراین اجرا کرد. اوکراین به یکی از مراکز صنعتی مهم شوروی تبدیل شد و شهرهایی مانند کی یف، خارکیف، دنیپرو و دونتسک اهمیت اقتصادی بیشتری پیدا کردند.
در این دوره صنایع فولاد، معدن، ماشین سازی، انرژی و صنایع نظامی توسعه یافتند. همزمان شهرنشینی نیز افزایش پیدا کرد و ساختار اجتماعی کشور تغییر کرد.
یکی از مهم ترین اتفاقات این دوره، حادثه نیروگاه هسته ای چرنوبیل در سال 1986 بود. انفجار و آتش سوزی در واحد چهارم نیروگاه چرنوبیل پیامدهای انسانی و زیست محیطی گسترده ای داشت و به یکی از شناخته شده ترین حوادث هسته ای تاریخ تبدیل شد.
حادثه چرنوبیل همچنین بر نگرش جامعه اوکراین نسبت به سیاست های حکومت شوروی تاثیر گذاشت و به افزایش مطالبه شفافیت و تغییرات سیاسی کمک کرد.
مسیر استقلال اوکراین
در اواخر دهه 1980، سیاست های اصلاحی میخائیل گورباچف فضای سیاسی اتحاد جماهیر شوروی را تغییر داد. در اوکراین نیز فعالیت های سیاسی و ملی افزایش یافت.
در 16 ژوئیه 1990، پارلمان جمهوری شوروی اوکراین «اعلامیه حاکمیت دولتی اوکراین» را تصویب کرد. این سند بر حق تعیین سرنوشت، برتری قوانین جمهوری در قلمرو خود و برخی عناصر استقلال سیاسی و اقتصادی تاکید داشت.
پس از کودتای نافرجام مسکو در اوت 1991، پارلمان اوکراین در 24 اوت 1991 استقلال کشور را اعلام کرد. این تصمیم در همه پرسی سراسری اول دسامبر همان سال نیز با 92.3 درصد آرای موافق تایید شد.
این رویداد نقطه عطفی در تاریخ اوکراین بود و دولت مستقل اوکراین وارد مرحله جدیدی از حیات سیاسی خود شد.
اوکراین پس از استقلال در سال 1991
سال های نخست استقلال با چالش های بزرگی همراه بود. اوکراین باید از یک اقتصاد برنامه ریزی شده شوروی به اقتصاد بازار حرکت می کرد و همزمان ساختارهای سیاسی و حقوقی یک کشور مستقل را ایجاد می کرد.
در سال 1996 قانون اساسی جدید اوکراین تصویب شد. این قانون چارچوب اصلی حکومت، حقوق شهروندان و ساختار دولت مستقل اوکراین را مشخص کرد.
در دهه 1990 و اوایل دهه 2000، اقتصاد کشور با تورم، کاهش تولید و مشکلات ناشی از گذار اقتصادی روبه رو شد. در کنار این مسائل، رقابت های سیاسی داخلی نیز نقش مهمی در مسیر اوکراین داشتند.
انقلاب نارنجی در اوکراین
انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 یکی از مهم ترین رویدادهای سیاسی اوکراین در دهه اول استقلال بود. اعتراضات گسترده پس از اعلام نتایج اولیه انتخابات به «انقلاب نارنجی» مشهور شد.
در نهایت، روند انتخاباتی دوباره برگزار شد و ویکتور یوشچنکو به ریاست جمهوری رسید. انقلاب نارنجی نشان داد که جامعه مدنی و اعتراضات عمومی می توانند تاثیر قابل توجهی بر روند سیاسی کشور داشته باشند.
این دوره همچنین شکاف ها و اختلافات سیاسی موجود در جامعه اوکراین را آشکار کرد و روابط این کشور با روسیه و کشورهای اروپایی را به یکی از موضوعات مهم سیاست خارجی تبدیل کرد.
یورومیدان و تحولات سال 2014
در سال 2013، اعتراضات گسترده ای در اوکراین آغاز شد که در ابتدا با تصمیم دولت وقت برای متوقف کردن روند امضای توافقنامه ارتباط نزدیک تر با اتحادیه اروپا مرتبط بود. این اعتراضات در میدان استقلال کی یف، معروف به میدان یا «میدان اروپایی»، شدت گرفت.
پس از ماه ها اعتراض و درگیری سیاسی، ویکتور یانوکوویچ در فوریه 2014 کشور را ترک کرد و ساختار سیاسی اوکراین تغییر کرد.
سال 2014 یکی از نقاط عطف مهم تاریخ معاصر اوکراین بود. روسیه در همان سال کنترل کریمه را در دست گرفت و آن را به خاک خود الحاق اعلام کرد؛ اقدامی که اوکراین و بخش عمده جامعه بین المللی آن را به رسمیت نشناختند. سازمان ملل نیز بر تمامیت ارضی اوکراین تاکید کرده است.
همزمان در بخش هایی از دونتسک و لوهانسک درگیری مسلحانه آغاز شد و جنگ در شرق اوکراین برای سال ها ادامه یافت.
جنگ روسیه و اوکراین از سال 2022
در 24 فوریه 2022، روسیه حمله نظامی گسترده ای را به اوکراین آغاز کرد که دامنه درگیری را از مناطق شرقی به بخش های وسیعی از کشور گسترش داد. سازمان ملل این رویداد را آغاز یک حمله مسلحانه گسترده علیه اوکراین توصیف کرده است.
در ماه های نخست، درگیری به مناطق مختلفی از شمال، شرق و جنوب اوکراین کشیده شد. در ادامه، نیروهای اوکراینی بخش هایی از مناطقی را که در ابتدای حمله تحت کنترل نیروهای روسیه قرار گرفته بود، دوباره در اختیار گرفتند.
جنگ از سال 2022 به یکی از مهم ترین بحران های امنیتی اروپا تبدیل شده و تاثیرات گسترده ای بر جمعیت، اقتصاد، زیرساخت، مهاجرت و روابط بین الملل داشته است. سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری نیز گزارش های متعددی درباره وضعیت غیرنظامیان و پیامدهای انسانی جنگ منتشر کرده اند.
بنابراین، وقتی درباره تاریخ اوکراین از گذشته تا امروز صحبت می کنیم، سال های پس از 2022 نیز بخش مهمی از تاریخ معاصر این کشور را تشکیل می دهند؛ هرچند بسیاری از ابعاد و پیامدهای این دوره هنوز در حال شکل گیری هستند.
خط زمانی مهم ترین رویدادهای تاریخ اوکراین
اگر بخواهیم تاریخ اوکراین را به شکل سریع مرور کنیم، مهم ترین نقاط زمانی آن عبارتند از:
- قرن 9 میلادی: شکل گیری کی یف روس و تبدیل کی یف به مرکز سیاسی مهم منطقه.
- 988 میلادی: پذیرش مسیحیت در دوره ولادیمیر بزرگ.
- قرن 11 میلادی: شکوفایی کی یف در دوره یاروسلاو حکیم.
- 1240 میلادی: حمله مغول ها و سقوط کی یف.
- 1199 تا 1340: دوره مهم شاهزاده نشین گالیچ و ولین.
- 1569: اتحاد لوبلین و تغییر ساختار سیاسی سرزمین های اوکراینی.
- قرن 17: قدرت گرفتن قزاق ها و قیام بوهدان خملنیتسکی.
- قرن 18: گسترش سلطه امپراتوری روسیه بر بخش بزرگی از سرزمین های اوکراین.
- 1917 تا 1921: تلاش برای تشکیل دولت مستقل اوکراین پس از انقلاب روسیه.
- 1922: پیوستن جمهوری شوروی اوکراین به اتحاد جماهیر شوروی.
- 1932 و 1933: قحطی هولودومور.
- 1939 تا 1945: تاثیر گسترده جنگ جهانی دوم بر اوکراین.
- 1986: حادثه نیروگاه چرنوبیل.
- 24 اوت 1991: اعلام استقلال اوکراین.
- 1 دسامبر 1991: تایید استقلال در همه پرسی سراسری.
- 1996: تصویب قانون اساسی اوکراین.
- 2004: انقلاب نارنجی.
- 2013 و 2014: اعتراضات یورومیدان و تحولات سیاسی گسترده.
- 2014: آغاز مرحله جدید جنگ در شرق اوکراین و اشغال کریمه توسط روسیه.
- 24 فوریه 2022: آغاز حمله نظامی گسترده روسیه به اوکراین.
جمعیت، نژاد و قومیت در اوکراین
صحبت درباره جمعیت اوکراین باید با توجه به تحولات سال های اخیر انجام شود. جنگ، مهاجرت گسترده و جابه جایی داخلی باعث شده آمار جمعیت فعلی با آمارهای پیش از جنگ قابل مقایسه مستقیم نباشد. اداره آمار دولتی اوکراین همچنان داده های رسمی جمعیتی و مجموعه های آماری مربوط به سال های مختلف را منتشر می کند.
در سرشماری سال 2001، حدود 77.8 درصد جمعیت خود را اوکراینی و حدود 17.3 درصد خود را روس معرفی کردند. در کنار این دو گروه، جوامعی مانند بلاروس ها، مولداویایی ها، تاتارهای کریمه، بلغارها، مجارها، رومانیایی ها، لهستانی ها، یهودیان، ارمنی ها و گروه های دیگر نیز در اوکراین حضور داشته اند.
بنابراین، اوکراین را نمی توان جامعه ای کاملا یکدست از نظر قومی دانست. تنوع قومی یکی از ویژگی های تاریخی جمعیت این کشور بوده است.
زبان مردم اوکراین چیست؟
زبان رسمی اوکراین، زبان اوکراینی است و قانون اساسی کشور نیز این موضوع را به صراحت مشخص کرده است. در عین حال، قانون اساسی بر امکان استفاده و حفاظت از زبان روسی و سایر زبان های اقلیت های ملی تاکید دارد.
در سرشماری سال 2001، 67.5 درصد افراد زبان اوکراینی را زبان مادری خود اعلام کردند و 29.6 درصد زبان روسی را به عنوان زبان مادری معرفی کردند. این آمار مربوط به سرشماری سال 2001 است و نباید آن را به عنوان ترکیب زبانی امروز کشور در نظر گرفت.
زبان اوکراینی از شاخه زبان های اسلاوی شرقی است و ادبیات آن سابقه تاریخی طولانی دارد. ادبیات اوکراینی در قرن نوزدهم با ظهور نویسندگانی مانند تاراس شوچنکو وارد مرحله مهمی از رشد مدرن شد.
اگر برای انتخاب مسیر مناسب ویزا نیاز به بررسی شرایط خود دارید، می توانید برای مشاوره تخصصی ویزا تماس بگیرید.
دین در اوکراین
دین نیز یکی از بخش های مهم فرهنگ و تاریخ اوکراین است. مسیحیت شرقی و سنت ارتدوکس برای قرن ها در شکل گیری فرهنگ این سرزمین نقش داشته اند. کلیساهای تاریخی کی یف مانند کلیسای جامع سنت سوفیا و صومعه غارهای کی یف بخشی از همین میراث فرهنگی و مذهبی هستند.
در کنار ارتدوکس ها، کاتولیک های یونانی، کاتولیک های رومی، پروتستان ها، یهودیان، مسلمانان و پیروان ادیان و دیدگاه های مذهبی مختلف نیز در جامعه اوکراین حضور دارند.
قانون اساسی اوکراین آزادی اندیشه و مذهب را به رسمیت می شناسد و حق هر فرد برای انتخاب و انجام مناسک دینی یا نداشتن دین را تضمین می کند.
فرهنگ اوکراین چگونه است؟
فرهنگ اوکراین ترکیبی از میراث اسلاوی شرقی، سنت های روستایی و شهری، تاثیرات اروپای مرکزی و شرقی و میراث تاریخی دوره های مختلف است.
موسیقی فولکلور، رقص های سنتی، لباس های محلی، هنرهای دستی، ادبیات، معماری کلیساها و غذاهای سنتی بخش مهمی از فرهنگ این کشور را تشکیل می دهند.
برخی عناصر فرهنگی شناخته شده اوکراین عبارتند از:
- گلدوزی سنتی و لباس های محلی
- موسیقی و رقص های فولکلور
- ادبیات اوکراینی
- معماری تاریخی کی یف، لویو و شهرهای دیگر
- غذاهایی مانند بورش و وارِنیکی
- جشن ها و آیین های سنتی
فرهنگ اوکراین در مناطق مختلف کشور نیز تفاوت هایی دارد و همین تنوع، بخشی از ویژگی های فرهنگی این سرزمین است.
جغرافیای اوکراین
اوکراین در بخش شرقی و مرکزی اروپا قرار گرفته و بخش بزرگی از قلمرو آن را دشت های اروپای شرقی تشکیل می دهند. مساحت این کشور حدود 603700 کیلومتر مربع است. اوکراین از نظر وسعت یکی از کشورهای بزرگ اروپا محسوب می شود.
این کشور با بلاروس، روسیه، لهستان، اسلواکی، مجارستان، رومانی و مولداوی مرز زمینی دارد و در جنوب به دریای سیاه و دریای آزوف دسترسی دارد.
کوه های کارپات در غرب و رشته کوه های کریمه در جنوب از مهم ترین مناطق کوهستانی آن هستند. رود دنیپر نیز یکی از مهم ترین رودهای اوکراین و از عناصر جغرافیایی مهم تاریخ این کشور است.
آب و هوای بیشتر مناطق اوکراین معتدل قاره ای است، اگرچه شرایط اقلیمی در مناطق مختلف کشور متفاوت است.
چرا تاریخ اوکراین برای شناخت این کشور اهمیت دارد؟
اوکراین امروزی نتیجه یک اتفاق تاریخی واحد نیست. این کشور حاصل قرن ها تحول سیاسی، فرهنگی، زبانی و اجتماعی است. برای شناخت بهتر اوکراین باید دوره کی یف روس، نفوذ لیتوانی و لهستان، ظهور قزاق ها، سلطه امپراتوری روسیه، دوره شوروی، استقلال سال 1991 و تحولات پس از آن را در کنار یکدیگر دید.
یکی از نکات مهم در مطالعه تاریخ اوکراین این است که بسیاری از رویدادهای این سرزمین در چارچوب تاریخ گسترده تر اروپای شرقی رخ داده اند. به همین دلیل، تاریخ اوکراین با تاریخ روسیه، بلاروس، لهستان، لیتوانی، امپراتوری عثمانی و اروپای مرکزی ارتباطات متعددی دارد.
از سوی دیگر، برخی دوره های تاریخی مانند کی یف روس یا تحولات سیاسی قرن هفدهم و بیستم، محل اختلاف دیدگاه میان تاریخ نگاران هستند. بنابراین، در بررسی تاریخ اوکراین باید میان واقعیت های تاریخی مستند و تفسیرهای متفاوت درباره معنای آنها تفاوت قائل شد.
اگر قصد سفر به اوکراین یا کشورهای اروپایی را دارید
شناخت تاریخ اوکراین تنها برای علاقه مندان به تاریخ جذاب نیست؛ برای مسافرانی که قصد آشنایی با فرهنگ و شهرهای اروپای شرقی را دارند نیز دانستن پیشینه تاریخی کشور می تواند تجربه سفر را عمیق تر کند. شهرهایی مانند کی یف، لویو و اودسا هر کدام بخشی متفاوت از تاریخ و فرهنگ این منطقه را در خود جای داده اند.
اگر برای سفر به کشورهای اروپایی به اطلاعات دقیق درباره شرایط ویزا، مدارک یا روند درخواست نیاز دارید، می توانید پیش از اقدام از خدمات تخصصی آژانس اخذ ویزای ستاره هفت گنج استفاده کنید. این مجموعه خدمات بررسی پرونده و اخذ ویزا برای مقاصد مختلف را ارائه می کند.
کلام آخر
تاریخ اوکراین داستان سرزمینی است که در چهارراه میان اروپای شرقی، استپ های اوراسیا و مسیرهای تجاری مهم قرار داشته است. از جوامع باستانی و کی یف روس گرفته تا قزاق ها، دوره لهستان و لیتوانی، امپراتوری روسیه، انقلاب 1917، دوره شوروی، استقلال سال 1991 و تحولات قرن بیست و یکم، هر دوره بخشی از هویت تاریخی این کشور را شکل داده است.
برای درک اوکراین امروز، شناخت این گذشته اهمیت زیادی دارد. کی یف روس، میراث قزاق ها، زبان و فرهنگ اوکراینی، تجربه دوره شوروی، چرنوبیل، استقلال و تحولات پس از 2014 همگی قطعات یک تصویر بزرگ تر هستند. تاریخ معاصر اوکراین نیز با جنگی که از سال 2014 آغاز شد و از 24 فوریه 2022 وارد مرحله حمله نظامی گسترده شد، همچنان در حال شکل گیری است.
سوالات متداول درباره تاریخ اوکراین
تاریخ اوکراین از چه زمانی آغاز می شود؟
برای تاریخ اوکراین نمی توان یک تاریخ واحد به عنوان نقطه شروع تعیین کرد. سکونت انسان در این سرزمین به دوره های بسیار قدیمی بازمی گردد و بعدها تمدن ها و حکومت های مختلفی در آن شکل گرفتند. کی یف روس یکی از مهم ترین دولت های تاریخی مرتبط با سرزمین های امروزی اوکراین بود.
کی یف روس چه بود؟
کی یف روس یک دولت قرون وسطایی در اروپای شرقی بود که از قرن نهم شکل گرفت و کی یف مرکز اصلی آن بود. این دولت در قرن های دهم و یازدهم به یکی از قدرت های مهم منطقه تبدیل شد و مسیحیت در سال 988 در دوران ولادیمیر بزرگ به دین رسمی آن تبدیل شد.
اوکراین چه سالی مستقل شد؟
اوکراین در 24 اوت 1991 استقلال خود را اعلام کرد. این تصمیم در همه پرسی اول دسامبر 1991 با 92.3 درصد آرای موافق تایید شد.
اوکراین قبل از استقلال بخشی از کدام کشور بود؟
بخش های مختلف سرزمین اوکراین در دوره های مختلف تحت کنترل حکومت های متفاوتی قرار داشتند. در قرن بیستم، بخش اصلی اوکراین به جمهوری شوروی اوکراین تبدیل شد و در سال 1922 به اتحاد جماهیر شوروی پیوست. این وضعیت تا اعلام استقلال در سال 1991 ادامه داشت.
زبان رسمی اوکراین چیست؟
زبان رسمی اوکراین، زبان اوکراینی است. قانون اساسی این کشور در کنار تعیین زبان اوکراینی به عنوان زبان دولتی، استفاده و حفاظت از زبان روسی و سایر زبان های اقلیت های ملی را نیز تضمین می کند.
اوکراین در جنگ جهانی دوم چه نقشی داشت؟
سرزمین اوکراین یکی از مهم ترین مناطق درگیری در جبهه شرقی جنگ جهانی دوم بود. بخش بزرگی از کشور برای مدتی تحت اشغال آلمان نازی قرار گرفت و جنگ خسارات انسانی و اقتصادی بسیار سنگینی بر اوکراین وارد کرد.
هولودومور چیست؟
هولودومور نامی است که برای قحطی گسترده سال های 1932 و 1933 در اوکراین به کار می رود. این رویداد یکی از مهم ترین و بحث برانگیزترین فصل های تاریخ اوکراین در دوره شوروی است و درباره علل، ابعاد و تفسیر تاریخی آن مطالعات گسترده ای انجام شده است.
چرنوبیل چه ارتباطی با تاریخ اوکراین دارد؟
نیروگاه چرنوبیل در اوکراین شوروی قرار داشت و حادثه سال 1986 آن به یکی از بزرگ ترین حوادث هسته ای تاریخ تبدیل شد. این حادثه پیامدهای زیست محیطی، اجتماعی و سیاسی گسترده ای داشت و یکی از رویدادهای مهم سال های پایانی دوره شوروی در اوکراین بود.
مهم ترین شهر تاریخی اوکراین کدام است؟
کی یف مهم ترین شهر تاریخی اوکراین به شمار می رود و بیش از هزار سال در تحولات سیاسی و فرهنگی این منطقه نقش داشته است. با این حال، شهرهایی مانند لویو، چرنیهیف، اودسا و کامینتس پودیلسکی نیز میراث تاریخی ارزشمندی دارند.
